Automatyka przemysłowa podnosi konkurencyjność w trzech wymiarach naraz: obniża jednostkowy koszt wytworzenia, stabilizuje jakość i skraca czas realizacji zamówienia. Nie chodzi o zastępowanie ludzi maszynami, lecz o przewidywalność procesu, bo to ona decyduje, czy firma może obiecać klientowi konkretny termin i cenę.
Czym jest automatyka przemysłowa w praktyce?
Zanim ocenimy jej wpływ na wynik firmy, warto sprowadzić pojęcie na ziemię.
Automatyka przemysłowa to zestaw urządzeń i oprogramowania, które przejmują sterowanie procesami bez stałego udziału operatora. Składa się z czujników zbierających dane, sterowników PLC podejmujących decyzje, elementów wykonawczych takich jak falowniki, siłowniki czy zawory, oraz warstwy wizualizacji, czyli paneli HMI i systemów SCADA.
W małej firmie automatyzacja produkcji rzadko zaczyna się od robota. Częściej od czujnika, który wykrywa brak detalu, i przekaźnika, który zatrzymuje linię, zanim powstanie sto wadliwych sztuk.
Jakie są realne korzyści z automatyzacji procesów produkcyjnych?
Argumenty marketingowe brzmią podobnie u każdego dostawcy, więc skupmy się na tych, które da się policzyć.
Powtarzalność jakości. Człowiek na ósmej godzinie zmiany pracuje inaczej niż na pierwszej. Sterownik nie. Spadek liczby braków przekłada się bezpośrednio na marżę i na to, ile reklamacji obsługujesz w kolejnym kwartale.
Skrócenie czasu przezbrojenia. Systemy automatyki pozwalają zapisać receptury procesu i przełączać je z panelu, zamiast ustawiać maszynę ręcznie. Firma, która przezbraja się w piętnaście minut zamiast dwóch godzin, może przyjmować krótkie serie, których konkurencja odmawia.
Dane zamiast domysłów. Automatyka rejestruje czas cyklu, przestoje i zużycie energii. To podstawa do rozmowy o cenie z klientem i z dostawcą prądu.
Bezpieczeństwo pracy. Ograniczenie kontaktu operatora ze strefą niebezpieczną obniża ryzyko wypadku, a więc i koszty ubezpieczeniowe oraz przestoje powypadkowe.
Odporność na braki kadrowe. To dziś argument mocniejszy niż redukcja etatów. Zautomatyzowany proces nie stoi, gdy w poniedziałek zabraknie dwóch osób na zmianie.
Ile kosztuje wdrożenie automatyki przemysłowej?
To pytanie zwykle blokuje decyzję, bo krąży wokół niego mit jednej wielkiej inwestycji.
Uczciwa odpowiedź brzmi: koszt wdrożenia automatyki przemysłowej zależy od zakresu i rozkłada się na etapy. Modernizacja jednego stanowiska, na przykład dołożenie falownika i czujników do istniejącej maszyny, to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych. Kompletna linia z robotem i systemem wizyjnym to setki tysięcy.
Nie dysponuję aktualnymi danymi cenowymi dla konkretnych konfiguracji i nie będę ich zgadywał. Sensowny punkt odniesienia to nie cena urządzeń, lecz okres zwrotu liczony na podstawie kosztu braków, przestojów i nadgodzin, które eliminujesz. Jeśli linia generuje 3 procent braków przy obrocie kilku milionów złotych rocznie, samo obniżenie tego wskaźnika o połowę finansuje spory projekt.
Warto też sprawdzić dostępne programy wsparcia. Informacje o dofinansowaniach dla przedsiębiorstw publikuje Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.
Od czego zacząć automatyzację produkcji?
Kolejność ma znaczenie większe niż wybór marki sterownika.
-
Zmierz stan obecny. Bez danych o czasie cyklu i przyczynach przestojów nie ocenisz, czy inwestycja się zwróciła.
-
Wybierz wąskie gardło, nie ulubioną maszynę. Automatyzacja stanowiska, które i tak czeka na poprzednie, nie zmieni przepustowości linii.
-
Zacznij od pomiaru i sygnalizacji. Czujniki i liczniki są tanie, a pokazują, gdzie naprawdę tracisz czas.
-
Dopiero potem automatyzuj sterowanie procesami. Sterownik wdrożony na źle rozpoznanym procesie utrwala jego wady.
-
Zaplanuj serwis i części zamienne. Linia zatrzymana z powodu braku czujnika za dwieście złotych to najdroższa oszczędność w historii firmy.
To podejście sprawdza się szczególnie przy wdrożeniu automatyki przemysłowej w małej firmie, gdzie nie ma budżetu na pilotaż kilku wariantów.
Czego przedsiębiorcy obawiają się najbardziej?
Te obawy rzadko padają na spotkaniu, ale realnie wstrzymują decyzje.
„Zainwestuję, a technologia się zestarzeje.” Sterowniki PLC pracują w zakładach po kilkanaście lat. Ryzyko dotyczy raczej warstwy oprogramowania niż sprzętu, dlatego wybieraj rozwiązania z otwartymi standardami komunikacji.
„Załoga to zbojkotuje.” Zwykle bojkotuje się systemy wdrożone bez rozmowy z operatorami. Ci ludzie znają proces lepiej niż integrator i wiedzą, gdzie maszyna „lubi” się zacinać.
„Uzależnię się od jednego dostawcy.” Uzasadniona obawa. Zastrzegaj w umowie przekazanie dokumentacji, kodu źródłowego programu i praw do jego modyfikacji.
„Nie mamy kogo oddelegować.” Automatyka przemysłowa nie wymaga na starcie własnego działu utrzymania ruchu, ale wymaga jednej osoby, która za projekt odpowiada.
FAQ
Czy automatyzacja opłaca się przy małych seriach?
Tak, o ile automatyzujesz przezbrojenie, a nie sam cykl. Elastyczne systemy automatyki dają największą przewagę właśnie tam, gdzie serie są krótkie.
Czy automatyka przemysłowa oznacza zwolnienia?
W polskich realiach kadrowych częściej oznacza przesunięcie ludzi z czynności powtarzalnych do kontroli jakości i obsługi maszyn. To argument, którym warto rozpocząć rozmowę z załogą.
Jak porównać oferty kilku integratorów?
Porównuj zakres odpowiedzialności, a nie cenę. Sprawdź, kto odpowiada za uruchomienie, jaki jest czas reakcji serwisu i czy w cenie jest dokumentacja powykonawcza.
Co się stanie, gdy sterownik ulegnie awarii?
Dobrze zaprojektowany układ przechodzi w stan bezpieczny i sygnalizuje błąd. Kluczowe jest posiadanie kopii programu oraz zapasowego modułu dla krytycznych stanowisk.
Czy trzeba wymieniać stare maszyny?
Nie zawsze. Retrofit, czyli dołożenie nowoczesnego sterowania do sprawnej mechanicznie maszyny, bywa dwa razy tańszy niż zakup nowej.
Zacznij od komponentów, nie od rewolucji
Przewagę konkurencyjną buduje się kolejnymi drobnymi usprawnieniami, a każde z nich potrzebuje osprzętu, czujników i porządnych narzędzi elektrotechnicznych. W Poltechnik znajdziesz komponenty i narzędzia, które są punktem wyjścia do automatyzacji produkcji w Twoim zakładzie.
Artykuł sponsorowany
